O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA UGLEROD SOLIG‘INI JORIY ETISH ORQALI SOLIQ MA’MURIYATCHILIGINI TAKOMILLASHTIRISH VA YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISHNI JADALLASHTIRISH IMKONIYATLARI: EKOLOGIK, IQTISODIY VA INSTITUTSIONAL YONDASHUV
Keywords:
Yashil soliq, soliq ma’muriyatchiligi, ekologik siyosat, barqaror rivojlanish, Parij bitimi, karbon chiqindilari, yashil iqtisodiyot, SWOT tahlil, davlat byudjeti, ekologik barqarorlik, energiya samaradorligi, atrof-muhit muhofazasi.Abstract
Mazkur maqola O‘zbekiston Respublikasida yashil soliqlarni, xususan, uglerod solig‘ini joriy qilish orqali soliq ma’muriyatchiligini takomillashtirish imkoniyatlarini tahlil qiladi. Maqolada, avvalo, mamlakatning ekologik siyosati va Parij bitimi doirasidagi xalqaro majburiyatlar ko‘rib chiqiladi. Shundan so‘ng, uglerod solig‘ining iqtisodiy va ekologik foydalari, shuningdek, bu soliqning davlat byudjetiga qo‘shimcha daromad manbai sifatida qanday rol o‘ynashi mumkinligi tahlil etiladi. SWOT tahlili yordamida soliqni joriy etishning kuchli va zaif tomonlari, imkoniyatlar va tahdidlar o‘rganiladi. Shuningdek, maqolada bu jarayonni muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan texnologik, institutsional va ijtimoiy o‘zgarishlar hamda qarorlar ishlab chiqiladi. Ushbu tadqiqot O‘zbekistonning yashil iqtisodiyotga o‘tishini tezlashtirish va ekologik barqarorlikni ta’minlash yo‘lidagi amaliy qadamlar uchun foydali bo‘lishi mumkin.
References
1. Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодекси (янги таҳрир). – Т.: Norma, 2022.
2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг Фармони ПФ–186-сон 04.10.2022 й. “Яшил иқтисодиётга ўтишнинг институционал ва ҳуқуқий асосларини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”. – [Электрон манба] – Режим доступа: https://lex.uz/ru/docs/6204654
3. Ministry of Economy and Finance of Uzbekistan. State Budget Execution Report 2023. – Ташкент: MOF, 2024. – [Электрон манба] – Режим доступа: https://www.mf.uz
4. Daryo.uz. 2023-yilgi davlat byudjeti va soliq tushumlari sharhi. – [Электрон манба] – Режим доступа: https://www.daryo.uz
5. OECD. Green Budgeting and Tax Policy: Tools for the Green Transition. – Paris: OECD Publishing, 2021. – 112 p.
6. World Bank. Uzbekistan Country Climate and Development Report. – Washington, D.C.: World Bank, 2022. – [Электрон манба] – Режим доступа: https://www.worldbank.org
7. IMF. Carbon Taxation for Developing Countries: Principles and Policy Considerations. – Washington, D.C.: International Monetary Fund, 2021. – 88 p.
8. European Commission. Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) Report. – Brussels, 2023. – [Электрон манба] – Режим доступа: https://ec.europa.eu
9. Мейрманова Г. Яшил иқтисодиёт ва экологик солиқлар: Марказий Осиё тажрибаси // ТДИУ Илмий журнали. – 2020. – №4. – Б. 45–50.
10. United Nations Environment Programme (UNEP). Green Fiscal Policy and Sustainable Development. – Nairobi: UNEP, 2020. – [Электрон манба] – Режим доступа: https://www.unep.org
11. Statista. Carbon dioxide emissions in Uzbekistan from 2010 to 2023. – [Электрон манба] – Режим доступа: https://www.statista.com
12. International Energy Agency (IEA). CO₂ Emissions by Country 2022. – Paris: IEA, 2023.
13. Каримов А. Солиқ маъмурийчилигида рақамли трансформациянинг аҳамияти // Иқтисодиёт ва Инновация. – 2023. – №2. – Б. 60–65.
14. Uzbekistan. Nationally Determined Contributions (NDC). – 2021. – [Электрон манба] – Режим доступа: https://unfccc.int
